Gadziogłówka Gomphus


To opracowanie ma na celu wykazanie cech wspólnych rodzaju gadziogłówka Gomphus, ale przede wszystkim najważniejszych różnic, występujących u dwóch spotykanych w Polsce gatunków należących do tego rodzaju.

           
Rodzina Gadziogłówkowate Gomphidae
  Rodzaj Gadziogłówka Gomphus
    Gatunki Gadziogłówka pospolita Gomphus vulgatissimus
związana z rzekami różnej wielkości oraz zbiornikami przepływowymi
    Gadziogłówka żółtonoga Gomphus flavipes
związana z wielkimi rzekami nizinnymi — ważka chroniona prawem

NA SKRÓTY
Biotop
Cechy wspólne
Różnice

Tekst i tablica poglądowa: Ewa Miłaczewska
Zdjęcia: Henryk Brzóska
Piotr Mikołajczuk
Ewa Miłaczewska
© Ewa Miłaczewska

 

Biotop
Oba gatunki gadziogłówek lubią przebywać nad rzekami. Jednak gadziogłówki żółtonogie Gomphus flavipes trzymają się na ogół dolin wielkich rzek nizinnych. Pospolitsze Gomphus vulgatissimus wykorzystują także drobne rzeki i strumienie oraz zbiorniki przepływowe.
 
Piotr Mikołajczuk obserwował gadziogłówki żółtonogie nad międzyrzecką żwirownią, gdzie zalatywały znad Krzny będącej dopływem Bugu.


(foto Piotr Mikołajczuk)
 
 
Cechy wspólne
Obie gadziogłówki mają zabarwienie żółto-czarne do zielonkawo-czarnego. Młode są bardziej żółte. Obie gadziogłówki mają rozszerzone na końcu odwłoki u obu płci i przejrzyste czarno użyłkowane skrzydła.
 
U samców gadziogłówek występuje trójkąt analny, a tylne skrzydło przy odwłoku zakończone jest haczykowatym szpicem.
Tu przykład samca Gomphus vulgatissimus.

(foto Henryk Brzóska)
 
Tylne skrzydła samic gadziogłówek są okrągłe.
Na przykładzie samicy Gomphus flavipes.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Różnice
Poniższa ilustracja pokazuje cechy charakterystyczne widoczne na ciałach samców obu gatunków gadziogłówek. Ważki te mają cechy wszystkich gadziogłówkowatych, ale też stanowią wyodrębnioną wśród Gomphidae grupę.
 
Gomphus vulgatissimus
Odwłok tej ważki ma przewagę barwy czarnej nad żółtą i zieloną. Jego środkiem biegną wąskie żółte plamki o kształcie zaostrzonym ku tyłowi. Na segmentach 8-10 plamki te nie występują. Oczy są jasne, szarawe u młodych osobników obu płci, u dojrzałych zielone. Tył głowy czarny. "Plecy" z dużymi ostrokształtnymi żółtymi plamami obramowanymi grubą czarną linią. NOGI CAŁKOWICIE CZARNE. W trójkącie analnym więcej niż 4 komórki (tu w jednym skrzydle pięć, w drugim — cztery).

Gomphus flavipes
Odwłok tej ważki ma przewagę barwy żółtej i zielonożółtej nad czarną. Środkiem odwłoka biegną szersze niż u G. vulgatissimus żółte plamki o kształcie zaostrzonym ku tyłowi, obecne są na wszystkich segmentach. Oczy są u samców zielone, u samic znacznie jaśniejsze. Tył głowy żółto-czarny. "Plecy" z owalnymi żółtymi plamami obramowanymi czarną linią. Między nimi duża, żółta litera „T”. NOGI ŻÓŁTO-CZARNE, z wyraźnie żółtymi udami. W trójkącie analnym 3 komórki.

(foto Henryk Brzóska i Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 

Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.

Porównanie Gomphidae można obejrzeć na stronie: GADZIOGŁÓWKOWATE GOMPHIDAE.