Straszka Sympecma


To opracowanie ma na celu wykazanie cech wspólnych rodzaju straszka Sympecma, a także najważniejszych różnic, występujących u dwóch spotykanych w Polsce gatunków należących do tego rodzaju.

           
Rodzina Pałątkowate Lestidae
  Rodzaj Straszka Sympecma
    Gatunki Straszka pospolita Sympecma fusca
występująca w całej Polsce, z wyjątkiem obszarów górskich, rzadka w części północno-wschodniej kraju
    Straszka syberyjska (północna) Sympecma paedisca
chroniona, występująca przede wszystkim w północnej i wschodniej części kraju, w górach i części południowo-zachodniej w zasadzie nieobecna. Polska nazwa tej straszki uległa zmianie i w nawiasie podano nazwę starą ze względu na to, że pod taką nazwą występuje jeszcze w literaturze. Stara nazwa zawierała mylącą informację co do jej obszaru występowania, albowiem w północnych obszarach Europy straszka ta nie występuje

NA SKRÓTY
Biotop
Cechy wspólne
Różnice

Tekst i tablica poglądowa: Ewa Miłaczewska
Zdjęcia: Andrzej Kucharski
Piotr Mikołajczuk
Ewa Miłaczewska
© Ewa Miłaczewska

 

Biotop
Oba gatunki, jako jedyne ważki w naszym kraju, zimują jako imagines. Wiosną przystępują do rozrodu i jak wszystkie Lestidae trzymają się wód płytkich i ciepłych, gdzie larwy mogą rozwinąć się szybko i już w połowie lata pojawia się nowe pokolenie, które rozmnażać się zacznie dopiero wiosną. Zimą w okresach odwilży zdarza się widywać straszki na tle śniegu.
Zagrożeniem dla straszek jest osuszanie płytkich zbiorników wodnych, eksploatacja torfu lub żwiru prowadząca do pogłębienia, a tym samym oziębienia wód tych zbiorników, a także zanieczyszczenie wód.
 
To płytki, zarośnięty roślinnością szuwarową obszar zalanej wodą żwirowni w Międzyrzecu Podlaskim. Piotr Mikołajczuk fotografował tam straszki pospolite Sympecma fusca i chronione straszki syberyjskie (północne) Sympecma paedisca.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Nad Torfiskiem, w gminie Jakubów, powiat Mińsk Mazowiecki, straszki pospolite Sympecma fusca obserwowaliśmy razem z Piotrem latem w 2007 i 2008 roku.

(foto Ewa Miłaczewska )
 
 
Cechy wspólne
 
Obie straszki mają za młodu zielonkawe, błyszczące metalicznie górne powierzchnie ciała. Z czasem ciemnieją one, brązowieją i matowieją. Pozostałe części ciała są piaskowo-beżowe.
Skrzydła obu straszek mają prostokątne, ciemne pterostigmy, pod którymi bezpośrednio znajdują się, jak u wszystkich Lestidae dwie lub trzy komórki. W pozycji spoczynkowej straszki składają skrzydła nie w pozycji delta jak pałątki Lestes, a wzdłuż ciała ponad odwłokiem, jak większość Zygoptera.

Tu młoda samica straszki pospolitej Sympecma fusca latem.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Za młodu obie straszki mają jasne beżowo-piaskowe oczy i zielone, metalicznie błyszczące górne powierzchnie tułowi i odwłoków. Pozostałe części ciała są piaskowo-beżowe. Z takim ubarwieniem łatwo im ukryć się wśród letnich traw.

Tu młody samiec straszki pospolitej Sympecma fusca latem.

(foto Ewa Miłaczewska )
 
Z czasem ważki te ciemnieją i matowieją. Wiosną, w okresie rozrodu mają doskonale maskujące barwy zeschniętej zeszłorocznej roślinności. Oczy dojrzałych straszek obu płci, na wiosnę, stają się niebieskie z wierzchu, od spodu pozostają beżowe.

Tu sfotografowany wiosną dojrzały samiec straszki syberyjskiej (północnej) Sympecma paedisca.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Obie straszki, jak z resztą wszystkie Lestidae mają pterostigmy długie na co najmniej dwa pólka znajdujące się poniżej nich.
Tu skrzydła Sympecma fusca.

(foto Andrzej Kucharski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Różnice
Poniższa ilustracja pokazuje przede wszystkim cechy odrębne widoczne na bokach tułowia obu gatunków straszek. Cechy te są identyczne u samców i samic. Widzimy tu też różnice w wyglądzie narządów analnych.
 
Tułów straszek ma z każdej strony dwa ciemniejsze pasy (1 i 2)
S. fusca ma oba pasy podobnej szerokości ograniczone niemal prostymi liniami. S. paedisca na górnym pasie ma charakterystyczny prostokątny lub trójkątny ząbek w miejscu, które pokazuje strzałka 1. Dolny pas jest węższy od górnego i pofalowany.

Narządy analne obu straszek i obu płci są białe lub kremowe. Wewnętrzne u samców — małe. Na 10 segmencie odwłoka występuje u obu płci rozdwajająca się plamka, która u S.fusca jest zakończona dwoma kółeczkami, natomiast u S. paedisca — dwoma ostrymi ząbkami.

(foto: Piotr Mikołajczuk i Ewa Miłaczewska)

 
 

Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.