Pałątka południowa
Lestes barbarus


Rozmiary: Długość ciała Lestes barbarus wynosi do 45 mm
Rozpiętość skrzydeł dochodzi do 58 mm
Czas występowania
imagines:
VI-IX, w mojej okolicy (EM) VII-VIII
Obszar występowania: Lestes barbarus są ważkami występującymi w całej Polsce, jednakże w znacznym rozproszeniu — z tym, że w północnej części kraju występują jeszcze rzadziej i bardziej lokalnie niż na pozostałym obszarze
 
 

NA SKRÓTY
Występowanie
Biotop
Samiec
Samica
Zachowania rozrodcze
Galeria zdjęć

Zdjęcia: Grzegorz Brynda
Piotr Mikołajczuk
Ewa Miłaczewska
Marek Miłkowski
Krzysztof Pakuła
Tekst: Ewa Miłaczewska
© Ewa Miłaczewska

 

Występowanie
 
Występowanie Lestes barbarus w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce

1 — obszar występowania rozproszonego

2 — obszar występowania lokalnego, rzadkiego

3 — punkt, w którym wykonano zdjęcia:
GB — Grzegorz Brynda — Ząbki koło Warszawy
EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki
MM — Marek Miłkowski — Radom
PM — Piotr Mikołajczuk — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki
KP — Krzysztof Pakuła — Klaudyn, zachodnie obrzeża Warszawy
 
 
Biotop
Pałątki południowe Lestes barbarus w lipcu pojawiają się nad naszym oczkiem wodnym. Jak wszystkie pałątki lubią ciepłe wody stojące, które występują w płytkich, nagrzanych słońcem zbiornikach. Rozwój ich jednak nastepuje najpewniej na pobliskich podmokłych łąkach.
 
Na zdjęciu widać nasze oczko wodne na działce rekreacyjnej w powiecie Mińsk Mazowiecki, nad którym spotykam pięć gatunków pałątek. Wszystkie one znajdują w okolicy doskonałe warunki do rozwoju larw wylęgających się wiosną z jaj złożonych latem w gałązki roślin rosnących nad samą wodą. Larwy rozwijają się błyskawicznie i na początku lata przechodzą przeobrażenie w imagines.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Podmokłe łąki nieopodal naszej działki (powiat Mińsk Mazowiecki), na których widuję latem pałątki. Możliwe, że potrafią przewidzieć pojawienie się tu większych ilości wody wiosną i składają jaja w pędy rosnących tu roślin.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Samiec
 
Lestes barbarus są ubarwione zielono, jaśniejsze od spodu z wierzchu pełne zielonego blasku, który z wiekiem nabiera czerwono-miedzianego koloru. Samce pałątek południowych nie różnią się ubarwieniem od swych partnerek, co będzie można zobaczyć dalej.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Jeszcze raz samiec L. barbarus w pozycji spoczynkowej, tu widzimy najbardziej charakterystyczną cechę tego gatunku — dwubarwne pterostigmy. Oczy tych pałątek i to zarówno samic, jak i samców, są zielone. Tył głowy jest żółtozielony.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tułów L. barbarus jest z wierzchu metalicznie zielony, od spodu jasnozielony, matowy. Pomiędzy tymi dwoma odcieniami zieleni biegnie linia graniczna bez żadnych ząbków. Nogi są po wewnętrznej stronie żółte, po zewnętrznej ich stronie biegnie czarny pas. Szczecinki na nogach są czarne. Na tym zdjęciu doskonale widoczny jest też wtórny aparat kopulacyjny.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Na tym zdjęciu wspaniale widać białe przydatki analne samca.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu widzimy przydatki w powiększeniu. Białe są zarówno zewnętrzne narządy o kształcie cęgów, jak i krótkie narządy wewnętrzne. Białe, pokryte woskowym pudrem są także boki segmentów 9 i 10 odwłoka. Niebieska plamka na środku dziesiątego segmentu to efekt spowodowany przechodzącym przez kuleczki wosku światłem. Zrudziały wierzch odwłoka wskazuje na starszy wiek ważki. Aby zobaczyć, czym różnią się od narządów innych pałątek zajrzyj na stronę Pałątka Lestes.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
 
Samica
 
Odcień zieleni tych ważek jest zbliżony do koloru traw, wśród których chętnie przebywają i są wówczas właściwie niewidoczne. Na trawach i gałązkach krzewów znajdowałam je zwykle dość przypadkowo. Często dopiero po zauważeniu jakiegoś ich ruchu lub błysku światła na skrzydełkach. Na zdjęciu widać wyraźnie walwy i pokładełko, którym samica będzie składała jaja w tkanki roślin.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Ta sama samiczka Lestes barbarus moment później wkłuwa jaja w liść pałki wąskolistnej Typha angustifolia.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu widzimy narządy analne i rozrodcze samicy Lestes barbarus. Aby zobaczyć, czym różnią się od narządów innych pałątek zajrzyj na stronę Pałątka Lestes.

(foto Krzysztof Pakuła)
 
Tu udało się uchwycić mieniącą się w słońcu samiczkę Lestes barbarus od strony grzbietowej. Widzimy, że jej narządy analne są podobnie jak u samca białe. Łatwo było tym pałątkom robić zdjęcia nawet z odległości 5 cm, bo te urocze istoty robiły wrażenie jakby zamarły w bezruchu. Miały przy tym minę mówiącą „tylko ci się zdaje, że mnie widzisz, tak naprawdę mnie tu wcale nie ma”. Tak zachowywały się i zielonookie samce i również zielonookie samice.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
22 czerwca 2014 r. nad rzeką Mleczną w Radomiu. Młoda samica z niewybarwionymi pterostigmami na szklistych jeszcze skrzydłach.

(foto Marek Miłkowski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Zachowania rozrodcze
 
Zdjęcie obok przedstawiaja kopulację Lestes barbarus w charakterystycznej dla ważek pozycji serduszka. I widać teraz, że samiec i samica są identyczne jeżeli chodzi o ubarwienie.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
A to jest zdjęcie tandemu przygotowującego się do składania jaj tuż obok czającej się samicy pająka krzyżaka. Skończyło się to zresztą źle dla pajęczycy — wstyd przyznać — za moją przyczyną. Siedziała na tym usychającym pędzie kwiatowym niebieskiego irysa syberyjskiego kilka dni i wiele drobnych ważek musiało salwować się ucieczką w ostatniej chwili. Za polowanie na moje ulubienice dostała w końcu pstryczka, wpadła do wody i stała się łupem żaby. Ano, kto mieczem wojuje...

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Galeria zdjęć
 
 
20 sierpnia 2010 roku — samica sfotografowana w okolicach Klaudyna na zachodnim skraju Warszawy w pobliżu Puszczy Kampinoskiej.
(foto Krzysztof Pakuła)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
20 sierpnia 2010 roku — samica sfotografowana w okolicach Klaudyna na zachodnim skraju Warszawy w pobliżu Puszczy Kampinoskiej.
(foto Krzysztof Pakuła)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
18 sierpnia 2007 roku — samiec sfotografowany w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
18 sierpnia 2007 roku — samiec sfotografowany w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
18 sierpnia 2007 roku — samica sfotografowana w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
20 sierpnia 2010 roku — samica sfotografowana w Ząbkach koło Warszawy.
(foto Grzegorz Brynda)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.

Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.

Porównanie wszystkich pałątek spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: PAŁĄTKA LESTES.