Pałątka zielona
Chalcolestes viridis


Rozmiary: Długość ciała Chalcolestes viridis wynosi do 45 mm
Rozpiętość skrzydeł dochodzi do 58 mm
Czas występowania
imagines:
VI-X, w mojej okolicy (EM) widuję od końca IX
Obszar występowania: Chalcolestes viridis spotykamy głównie w środkowej i południowej części kraju, choć w obszarach górskich tylko do wysokości 600 m n.p.m., co przedstawia załączona mapka. Obszary północne są kolonizowane przez tę ważkę

NA SKRÓTY
Występowanie
Biotop
Samiec
Samica
Zachowania rozrodcze
Larwa/wylinka
Galeria zdjęć

Zdjęcia: Paweł Buczyski
Mariusz Gwardjan
Michał Kaczorowski
Andrzej Kucharski
Piotr Mikołajczuk
Ewa Miłaczewska
Marek Miłkowski
Michał Wolny
Piotr Zabłocki
Tekst: Ewa Miłaczewska
© Ewa Miłaczewska

 

Występowanie
 
Występowanie Chalcolestes viridis w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce

1 — obszar zasięgu historycznego

2 — obszar ostatnio skolonizowany

3 — obszar poza zasięgiem występowania

4 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Gryżyński Park Krajobrazowy
MGw — Mariusz Gwardjan — Kielce
MK — Michał Kaczorowski — Raszyn koło Warszawy
AK — Andrzej Kucharski — Uherce Mineralne
EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice pow. Mińsk Mazowiecki
PM — Piotr Mikołajczuk — Międzyrzec Podlaski i okolice
MM — Marek Miłkowski — Radom
GW — Grzegorz Wieczorek — Łódź
MW — Michał Wolny — Opolszczyzna
PZ — Piotr Zabłocki — Opolszczyzna
 
 
Biotop
Pałątki zielone Chalcolestes viridis występują nad wszelkiego typu wodami stojącymi i wolnopłynącymi, i jak wszystkie Lestidae lubią małe, płytkie zbiorniki wodne oraz płytkie zatoki większych jezior, żwirowni, torfianek. Nad tymi zbiornikami powinny znajdować się rośliny, w które pałątki mogłyby składać jaja, takie jak: wierzby, brzozy, sity, skrzypy wodne i błotne zwieszające się nad wodą.
 
 
Sztuczne, uszczelnione folią oczko wodne na działce rekreacyjnej (UTM EC49) położonej na gruntach wsi Wola Polska w pow. Mińsk Mazowiecki. Tu pojawiały się wszystkie gatunki pałątek i wszystkie składały jaja.
(foto Ewa Miłaczewska)
Wiele Chalcolestes viridis spotykam nad leśnym jeziorkiem otoczonym torfowiskiem przejściowym, położonym koło wsi Gęsianka w powiecie Mińsk Mazowiecki. Widuję je tam w nadbrzeżnych turzycach i sitach, na gałązkach brzóz i wierzb oraz na krzaczkach borówek bagiennych.
(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Prawdziwą „wylęgarnię” pałątek zielonych znalazł Piotr w międzyrzeckim parku (UTM FC25). Żadne gałęzie nie zwisają nisko nad wodą, nie ma nad nią krzewów ani roślin zielnych. Pałątki złożyły jaja w gałęziach drzew i nimfy zdołały dostać się do stawu, a teraz (15 czerwca 2010 r.), wśród rzęsy jest tam bardzo dużo larw. Można je zobaczyć w dziale larwa/wylinka.
(foto Piotr Mikołajczuk)
Ogród Botaniczny w Łodzi (na granicy UTM CC83 i CC93)
(foto Grzegorz Wieczorek)
 
 
Staw rybny Bartno w Gryżyńskim Parku Krajobrazowym (UTM WT17).
(foto Paweł Buczyński)
Stawy rybne w Raszynie pod Warszawą (UTM DC97).
(foto Michał Kaczorowski)
 
 
Czarny Staw — zbiornik pożwirowy (tzw. Złoże H) w Uhercach Mineralnych (UTM FV07).
(foto Andrzej Kucharski)
Osadnik na radomskim Michałowie (UTM EB19).
(foto Marek Miłkowski)
 
 
Piaskownia Wietrznia w Kielcach (UTM DB73).
(foto Mariusz Gwardjan)
Piaskownia Grabówka w woj. opolskim (UTM CA07).
(foto Michał Wolny)
 
 
Samiec
 
Samiec Chalcolestes viridis o całkowicie zielonej barwie, ciemniejszej i połyskliwej z wierzchu, jaśniejszej i matowej na spodzie śród- i zatułowia. Widzimy tu charakterystyczne dla gatunku, występujące niezależnie od wieku, jednolicie jasne pterostigmy.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Na granicy błyszczącej i matowej części tułowia widać doskonale ostry, duży ząbek. Ten ząbek, jak również: jasne pterostigmy, brązowe nasady skrzydeł, całkowicie zielony odwłok to cechy charakterystyczne samców tego gatunku.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu wycinek innego zdjęcia, na którym wspaniale widać ząbek, o którym pisałam wyżej. Ząbek ten występuje o obu płci Chalcolestes viridis.
Nogi pałątek zielonych są wyraźnie jasne po wewnętrznej stronie, z zewnętrznej strony są ciemne z jasnym pasem.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
Ten samiec latał nad naszym oczkiem wodnym jeszcze w połowie września.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Siadał na różnych roślinach i wcale nie był płochliwy.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
To przepiękne zdjęcie Piotra Mikołajczuka. Wiele szczegółów na tym rozmytym, bajkowym tle wygląda niezwykle wyraźnie.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Na ogromnym powiększeniu narządy analne w kształcie dużych cęgów, za młodu są jasne — tu jasne tylko od wewnętrznej strony. Narządy wewnętrzne są ciemne i krótkie.

(foto Piotr Mikołajczuk)
 
 
Samica
 
Samica pałątki zielonej Chalcolestes viridis jest ubarwiona tak samo jak jej partner. Ma jednak grubszy odwłok i nawet na zdjęciu przedstawiającym stronę grzbietową widoczne są inne niż u samca narządy analne.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Starsza, zrudziała z wiekiem samica pałątki zielonej Chalcolestes viridis sfotografowana 2 października 2016 roku nad stawem rybnym w Raszynie pod Warszawą.

(foto Michał Kaczorowski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Ta samica jest trzymana przez samca za przedplecze. Widzimy jej zielonobeżowe oczy.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Bok tułowia młodej samicy z charakterystycznym dla obu płci ząbkiem na granicy ciemnozielonej, metalicznej części grzbietowej i jasnego, matowego spodu tułowia. 8 lipca 2012 roku w Uhercach Mineralnych.

(foto Andrzej Kucharski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Pokładełka samic Chalcolestes viridis wystają poza 10. segment odwłoka. Walwy są ciemne, z jasną linią. To starsza samica sfotografowana 23 września 2012 roku również w Uhercach Mineralnych.

(foto Andrzej Kucharski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Widok na narządy rodne samicy od spodu.

(foto Andrzej Kucharski)
 
Koniec odwłoka z narządami analnymi samicy.

(foto Andrzej Kucharski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Zachowania rozrodcze
 
To malutki fragment mojego bardzo starego zdjęcia pary Chalcolestes viridis. Całe zdjęcie było bardzo nieostre, ale warto zamieścić ten mały jego fragment, żeby pokazać budowę wtórnego aparatu kopulacyjnego. W aparacie tym tkwi pakiet spermy, po który samiczka za chwilę sięgnie.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Ta para szykuje się do zkładania jaj pod korę gałązki, na której siedzi. Po powiększeniu zdjęcia można się przyjrzeć narządom rozrodczym samicy.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Składanie jaj pod korę gałązek zwisających nad wodą nad Czarnym Stawem w Uhercach Mineralnych.

(foto Andrzej Kucharski)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Gałązka olchy, na niej w równych odstępach — parami — zostały wkłute jaja pałątki zielonej Chalcolestes viridis.

(foto Piotr Zabłocki)
 
 
Larwa/wylinka
 
Larwy Chalcolestes viridis zaczerpnięte ze stawu parkowego w Międzyrzecu Podlaskim.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Jedna z larw pokazanych na zdjęciu powyżej. Długość ciała larwy wynosi 16–19 mm, zaś długość przydatków analnych to 7–9 mm.

(foto Piotr Mikołajczuk)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Galeria zdjęć
 
 
10 września 2005 roku — samiec sfotografowany w okolicy Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Ewa Miłaczewska)
15 września 2009 roku — samiec nad oczkiem wodnym w okolicy Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
12 sierpnia 2007 roku — samiec sfotografowany w Woli Polskiej pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
12 sierpnia 2007 roku — ten sam samiec.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
21 sierpnia 2015 roku — samiec sfotografowany nad Stawem Bartna w Gryżyńskim Parku Krajobrazowym.
(foto Paweł Buczyński)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
22 sierpnia 2015 roku — samica napotkana nad torfianką koło Grabina na zachód od Gryżyńskiego Parku Krajobrazowego.
(foto Paweł Buczyński)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.

Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.

Porównanie wszystkich pałątek (Lestes i Chalcolestes) spotykanych w Polsce można obejrzeć na stronie: PAŁĄTKA LESTES.