Łunica czerwona
Pyrrhosoma nymphula


Rozmiary: Długość ciała Pyrrhosoma nymphula wynosi 34 mm
Rozpiętość skrzydeł dochodzi do 48 mm
Czas występowania
imagines:
Koniec IV-początek VIII
Obszar występowania: Pyrrhosoma nymphula występuje pospolicie w całym kraju, w Tatrach do wysokości 1226 m n.p.m.

NA SKRÓTY
Występowanie
Biotop
Samiec
Samica
Zachowania rozrodcze
Larwa/wylinka
Galeria zdjęć

Zdjęcia: Paweł Buczyński
Bogusława Jankowska
Małgorzata Kraków-Okine
Szymon Kubik
Ewa Miłaczewska
Krzysztof Przondziono
Jarosław Wenta
Tekst: Ewa Miłaczewska
© Ewa Miłaczewska

 

Występowanie
 
Występowanie Pyrrhosoma nymphula w Polsce — szkic sporządzony na podstawie Atlasu rozmieszczenia ważek (Odonata) w Polsce

1 — obszar występowania

2 — punkty, w których wykonano zdjęcia:
PBu — Paweł Buczyński — Jastrzębie, Wdzydzki Park Krajobrazowy na Kaszubach i Żułów w woj. lubelskim
BJ — Bogusława Jankowska — Katowice
MKO — Małgorzata Kraków-Okine — Warszawa
SK — Szymon Kubik — nad Brynicą
EM — Ewa Miłaczewska — Wola Polska i okolice, pow. Mińsk Mazowiecki
KPrz — Krzysztof Przondziono — Katowice
JW — Jarosław Wenta — Zakopane i okolice (Chochołów, Toporowy Staw Niżni)
 
 
Biotop
Pyrrhosoma nymphula spotykana jest w całym kraju. Preferuje wody płynące, ale występuje i w wodach stojących. Ważka ta zasiedla na zachodzie kraju na równi wody płynące i stojące. Na wschodzie zaś udział zasiedlanych wód płynących nieco zwiększa się. Statystycznie im dalej na wschód tym znacznie częściej obserwacje pochodzą z wód płynących. Generalnie zasiedla małe cieki, rowy, strumienie i małe rzeczki. Lubi torfowiska i zbiorniki obrzeżone torfowiskiem sfagnowym.
 
Łunice czerwone są raczej rzadkimi gośćmi nad naszym oczkiem wodnym. Na ogół trzymają się okolicznych torfowisk, jednak przyciąga je tu być może płynący granicą działki rów melioracyjny. Zaglądają i do oczka, gdzie zrobiłam wszystkie swoje zdjęcia Pyrrhosoma nymphula.


Tak pisałam jeszcze niedawno, natomiast w 2010 roku obserwowałam w maju przeobrażające się P. nymphula na nadbrzeżnych trawach naszego oczka wodnego, a dalej — w ciągu następnych dwóch, a nawet trzech tygodni, pełen rozwój tych ważek i składanie jaj przez liczne pary. To dobrze prognozuje na przyszłe lata.
Nie widziałam natomiast tych ważek nad pobliskim rowem melioracyjnym ani nad rzeką Rządzą.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Jarosław Wenta fotografował swoje łunice w dwóch miejscach. Nad przedstawionym na zdjęciu Toporowym Stawem Niżnim oraz na zachód od Chochołowa na torfowisku.

(foto Jarosław Wenta)
 
 
Samiec
 
Dominującym kolorem w ubarwieniu tych ważek jest kolor czerwony, stąd oczywiście ich nazwa. Czerwone są ich odwłoki, paski na śródtułowiu i oczy. Na odwłokach samców, od nasady licząc, 6 pierwszych segmentów to segmenty czysto czerwone. Następne mają przewagę koloru czarnego. Czerwone zabarwienie u łunic z wiekiem ciemnieje i traci swą jaskrawość.

Ten samiec usiadł na pędzie skrzypu wodnego. Widać tu wyraźnie w jego ubarwieniu jeszcze jeden kolor. Na bokach i spodzie tułowia występuje jaskrawy kolor żółty. Widać również czarne nogi, czarne żyłki skrzydeł i ciemnoczerwone pterostigmy.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Samiec znad Toporowego Stawu Niżniego, tu też widać żółte plamy na bokach tułowia.

(foto Jarosław Wenta)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Te same cechy, bo to ten sam samiec, brakuje mu lewej przedniej nogi — pozostał tylko odcięty tuż poniżej biodra kikut. Widzimy tu wtórny aparat kopulacyjny na spodzie drugiego segmentu odwłoka i narządy analne na jego końcu.

(foto Jarosław Wenta)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu wystający z ponad łodyżki niezapominajki samiec prezentuje nam swoją żółtą „twarz” oraz wtórny aparat kopulacyjny.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
Twarz samca Pyrrhosoma nymphula wyglądająca znad suchego patyka. Widzimy, że czerwone z wierzchu oczy od spodu są żółte.

(foto Boguslawa Jankowska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
"Plecy" tej ważki, czyli czarne tergity śródtułowia połyskują miedzianym blaskiem. Czarne przedplecze otoczone jest czerwoną lamówką.

(foto Jarosław Wenta)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Narządy analne samca są czarne, górne podobnej długości jak dolne.

(foto Jarosław Wenta)
 
 
Samica
 
Nad Toporowym Stawem Niżnim. Samica Pyrrhosoma nymphula siedzi na gałązce świerka i zjada jakiegoś owada.

(foto Jarosław Wenta)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Ubarwienie samicy jest podobne, jak samca. Jednakże na wszystkich segmentach odwłoka pojawia się wąska czarna obwódka. U jej podstawy znajduje sie cieniutki żółty pasek. Samica, zwłaszcza w widoku z góry, jest nieco od samca ciemniejsza. Istnieją też formy czarne (melanotum), które mają cały wierzch odwłoków czarny, a nawet takie, które w ogóle pozbawione są czerwieni. Takiej formy nikt z nas dotąd nie sfotografował.

(foto Jarosław Wenta)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Jeszcze portrecik samicy Pyrrhosoma nymphula, tym razem zrobiony w Woli Polskiej.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu i na następnym zdjęciu możemy obejrzeć narządy rozrodcze samicy.

(foto Jarosław Wenta)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Koniec odwłoka samicy Pyrrhosoma nymphula z bliska.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Zachowania rozrodcze
 
Para siedząca na pędzie przęstki pospolitej Hippuris vulgaris.

(foto Bogusława Jankowska)
 
Zdjęcie znad mojego oczka wodnego. W 2010 roku stwierdziłam tu liczne przeobrażenia w połowie maja, następnie łączenie się w pary dojrzałych osobników i składanie jaj już 28 maja. Niezbicie to świadczy o tym, że dokonuje się tu pełen rozwój Pyrrhosoma nymphula.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
To śliczne czerwone serduszko sfotografowała Bogusia w Katowicach.

(foto Bogusława Jankowska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tę zaś parę sfotografowałam 29 maja 2010 roku nad naszym oczkiem wodnym w Woli Polskiej.

(foto Ewa Miłaczewska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
Tu jaja składane są w pędy przęstki pospolitej, na której siedzi samica, samiec zaś „stoi” w powietrzu oparty tylko na narządach analnych.

(foto Bogusława Jankowska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
I jeszcze jedno, podobne zdjęcie, również z Katowic.

(foto Bogusława Jankowska)

Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Larwa/wylinka
 
16 maja 2010 r. zauważyłam pierwsze wylinki potwierdzające rozwój Pyrrhosoma nymphula w moim oczku wodnym. Wylinki z reguły były poskręcane, najczęściej pozbawione zupełnie skrzelotchawek. Tam, gdzie skrzelotchawki zachowały się, widać było, że są krótkie, szerokie, zakończone ostrym szpicem.

(foto Ewa Miłaczewska)
 
 
Galeria zdjęć
 
 
28 maja 2011 r. — samiec Pyrrhosoma nymphula. Fort Bema w Warszawie.
(foto Małgorzata Kraków-Okine)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
14 maja 2011 r. — ten samiec Pyrrhosoma nymphula ma nadzieję rozmnożyć się z samicą nimfy stawowej Enallagma cyathigerum. Katowice.
(foto Krzysztof Przondziono)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Samica z obiadkiem. Zjada komarnicę (koziółkę) Tipula sp.
(foto Jarosław Wenta)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Maj 1012 r., Katowice. Samiec z obiadem.
(foto Bogusława Jankowska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Portret samca z niezapominajką. Wola Polska pow. Mińsk Mazowiecki.
(foto Ewa Miłaczewska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
Dwa samce z Katowic.
(foto Bogusława Jankowska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Samiec na przęstce.
(foto Bogusława Jankowska)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
23 maja 2010 r. — po deszczu nad wezbraną Brynicą — tej samiczce wyraźnie się nie powiodło...
(foto Szymon Kubik)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
17 czerwca 2012 r. w Żułowie gmina Krasiczyn, pow. Krasnystaw. Samiec. Menu nie do końca zidentyfikowane, najpewniej któryś z Microlepidoptera.
(foto Paweł Buczyński)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
9 maja 2012 r. — Jastrzębie, Wdzydzki Park Krajobrazowy na Kaszubach. Młody, nie do końca wybarwiony samiec.
(foto Paweł Buczyński)
Kliknij w zdjęcie aby powiększyć.
 
 
Z terminami użytymi w opisie można zapoznać się na stronie: SŁOWNIK lub BUDOWA WAŻKI.